مواد آلی خاک که از فساد و تجزیه باقیمانده های گیاهی و حیوانی توسط موجودات ذره بینی خاک حاصل می شوند ، نقش مهمی در بهبود خصوصیات فیزیکی ، شیمیایی ، بیولوژیکی و حاصلخیزی خاک دارند بطوری که میزان عملکرد محصولات تابع مقدار موادآ‌لی خاک می باشد .
در خاکهای حاصلخیز و غنی از مواد آلی ، ذرات بسیار ریز خاک توسط مواد آلی بهم چسبیده و ایجاد دانه های درشتی می نمایند و در صورت فقدان مواد آلی ، ذرات ریز خاک بصورت پراکنده بوده و در این حالت فضاهای خالی بین ذرات خاک کوچک است . در چنین شرایطی سرعت حرکت آب در خاک کند بوده و در اثر پر شدن فضاهای کوچک از آب ، عمل تهویه به خوبی انجام نمی گیرد و همچنین با کاهش مواد آلی خاک و کوچک تر شدن اندازه ذرات خاک در اثر پراکندگی ، حجم کلی فضای خالی خاک کاهش یافته و قدرت نگهداری آب در خاک کم می شود .
در خاکهای فاقد مواد آلی و بخصوص در خاکهای رسی بعلت فقدان فضاهای درشت و کندی سرعت نفوذ آب در خاک ، آب در سطح خاک جریان یافته و موجب فرسایش می گردد و پس از خشک شدن سطح خاک ، ایجاد سله از جوانه زدن بذور جلوگیری می کند .
ظرفیت تبادل کاتیونی که رابطه تنگاتنگی با درجه حاصلخیزی خاک دارد نیز به مقدار زیادی تابع مقدار مواد آلی خاک است .
از دیگر ویژگیهای مهم کودهای آلی ، تأثیر آنها در اسیدی کردن خاک و کاهش پی اچ آن می باشد . گاز کربنیک حاصل از تجزیه مواد آلی در واکنشهای شیمیایی خاک وارد شده و از این راه موجب کاهش پی اچ و حلالیت بیشتر عناصر غذایی در خاک می گردد .
با توجه به مطالب فوق ، کاربرد کود های آلی و دامی دارای مزایا و اثراتی به شرح زیر می باشد :
- بهبود ساختمان خاک
- کم کردن جرم حجمی ظاهری و افزایش تخلخل خاک
- تیره کردن رنگ خاک و جذب انرژی بیشتر
- افزایش نفوذپذیری بعلت افزایش تخلخل
- افزایش ظرفیت نگهداری آب خصوصا" در خاکهای شنی
- کاهش چسبندگی خاکهای رسی
- افزایش چسبندگی خاکهای شنی
- تهویه بهتر بعلت افزایش تخلخل خاک
- افزایش ظرفیت تبادل کاتیونی سی ای سی
- کاهش موضعی پی اچ
- افزایش خاصیت بافری
- شرکت در فرایندهای اکسید و احیاء و تشکیل کمپلکس با عناصر و تسهیل جذب آنها توسط گیاهان.
مواد آلی همچنین تأمین کننده بخشی از عناصر غذایی مهمی همچون ازت ، فسفر و پتاسیم می باشند . بدلیل تأثیر روی پی اچ و تشکیل کمپلکس ، موجب تحرک عناصر غذایی در خاک و جذب بهتر توسط ریشه می شوند و بدلیل افزودن ظرفیت تبادل کاتیونی سی ای سی موجب افزایش ظرفیت نگهداری عناصر غذایی می شوند .
با توجه به مطالب ذکرشده نتیجه می گیریم کود های آلی و شیمیایی لازم و ملزوم یکدیگر بوده و هردو جهت ایجاد شرایط مناسب جهت رشد گیاهان مورد نیاز می باشند و عوارض نامطلوب مصرف دراز مدت و بی رویه کودهای شیمیایی بدون مصرف کودهای آلی و حیوانی به اثبات رسیده است .
از طرفی در مناطق خشک و نیمه خشک کشور ، از یک طرف بدلیل بالا بودن درجه حرارت و کمبود رطوبت سرعت تجزیه مواد آلی بالاست و از طرف دیگر بازگشت مواد آلی یا بقایای گیاهی به خاک کم می باشد . که این دلایل موجب می شود خاکهای مناطق خشک و نیمه خشک کشور ، ذاتا" از نظر مواد آلی فقیر باشند .
مناطق پسته کاری نیز که عمدتا" در مناطق خشک قرار داشته بعلت محدودیتهای اضافه دیگر همچون :
- عدم وجود ساختمان مناسب خاک در اغلب نقاط
- بالا بودن پی اچ
- سبکی یا سنگینی بیش از حد بعضی از خاکها
- بالا بودن دور آبیاری
کود مرغی غنی شده آلسا که ترکیبی از کود مرغی و عناصر غذایی پرمصرف و ریزمغذی و یا به عبارت دیگر کود مرغی غنی شده با عناصر ماکرو و میکروی مورد نیاز گیاه است ، انتخابی مناسب و مقرون به صرفه جهت تأمین مواد آلی مورد نیاز باغات ، مزارع ، گلخانه ها و محصولات جالیزی می باشد
میزان مصرف
- جالیز و زراعت دویست تا پانصد کیلو در هکتار
- در باغات یک الی چهار تن در هکتار میباشد بسته به سن و تاج درخت